THƯỜNG TRỰC HỘI ĐỒNG DÂN TỘC THẨM TRA BÁO CÁO CỦA CHÍNH PHỦ VỀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA PHÁT TRIỂN KT - XH VÙNG ĐỒNG BÀO DTTS & MN

03/10/2022 17:45

Chiều 03/10, tại Nhà Quốc hội, Thường trực Hội đồng Dân tộc tổ chức phiên họp mở rộng để thẩm tra “Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn 1: từ năm 2021 đến năm 2025, năm 2022”. Thường trực Hội đồng Dân tộc đề nghị Chính phủ phân tích cụ thể nguyên nhân chủ quan, khách quan và vai trò, trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc chậm, chưa ban hành các văn bản hướng dẫn.

ĐOÀN GIÁM SÁT HỘI ĐỒNG DÂN TỘC CỦA QUỐC HỘI LÀM VIỆC TẠI HUYỆN YÊN MINH, TỈNH HÀ GIANG

 

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG DÂN TỘC

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm và Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đồng chủ trì Phiên họp.

Tham dự Phiên họp còn có các Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc: Cao Thị Xuân, Trần Thị Hoa Ry, Quàng Văn Hương, Đinh Thị Phương Lan; các Ủy viên Thường trực và Ủy viên chuyên trách Hội đồng Dân tộc; Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Đoàn Thị Thanh Mai; Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hội Lò Thị Việt Hà.

Về phía Chính phủ có Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Lê Sơn Hải; đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính…

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành phát biểu khai mạc Phiên họp.

Phát biểu khai mạc Phiên họp, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành cho biết, để chuẩn bị cho Phiên họp thứ 16 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XV, Thường trực Hội đồng Dân tộc thẩm tra Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc

Trong khuôn khổ phiên họp, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành nêu rõ, mục tiêu của Phiên họp là nhằm đánh giá thẩm tra Báo cáo của Chính phủ kết quả thực hiện, mục tiêu đạt được trong thời gian qua, nguyên nhân, tồn tại, hạn chế và định hướng làm sao triển khai tốt Chương trình mục tiêu quốc gia này trong thời gian tới. Phó Chù tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành đề nghị các đại biểu nghiên cứu, thảo luận để Hội đồng Dân tộc có cơ sở báo cáo, trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội trong kì họp tới.

Theo Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc, hiện đã nhận được Báo cáo phối hợp thẩm tra của Uỷ ban Xã hội, Ủy ban Tài chính - Ngân sách, Ủy ban Quốc phòng và An ninh, Ủy ban Đối ngoại, Ủy ban Pháp luật và Ủy ban Tư pháp để Hội đồng Dân tộc tổng hợp vào Báo cáo Quốc hội.

Đề nghị Chính phủ phân tích cụ thể nguyên nhân chủ quan, khách quan và vai trò, trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc chậm, chưa ban hành các văn bản hướng dẫn

Thẩm tra sơ bộ “Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn 1: từ năm 2021 đến năm 2025, năm 2022”, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Đinh Thị Phương Lan cho biết, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban Dân tộc và các bộ, ngành, địa phương đã rất nỗ lực trong việc xây dựng và ban hành các văn bản để quy định, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các nội dung về cơ chế, chính sách và hướng dân tổ chức triển khai thực hiện Chương trình. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ ngành ban hành 55 văn bản, các địa phương (50 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ban hành 176 văn bản. Đây là một số lượng lớn văn bản pháp lý đã được ban hành trong thời gian vừa qua để quy định, hướng dẫn thực hiện một Chương trình có quy mô lớn và tính đặc thù cao, một chương trình có tính chất tích hợp tổng hoà của hơn 100 chính sách.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Đinh Thị Phương Lan cho rằng, Báo cáo chỉ nêu số lượng văn bản cũng như liệt kê các văn bản ban hành về cơ chế, chính sách phục vụ triển khai Chương trình mà chưa đánh giá các văn bản được ban hành đã đầy đủ và bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn hay chưa, Đồng thời hiện nay một số Bộ, ngành, địa phương vẫn chưa nghiêm túc thực hiện đúng nhiệm vụ cụ thể được giao tại Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021, theo đó vẫn chưa hoàn thành một số văn bản hướng dẫn, thực hiện các dự án, tiểu dự án và các nội dung chính sách của Chương trình.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Đinh Thị Phương Lan 

Cụ thể, đối với Trung ương, qua báo cáo của Chính phủ đánh giá hiện nay còn 6 dự thảo văn bản hướng dẫn thực hiện dự án, tiểu dự án của 04 Bộ, ngành chưa hoàn thiện ban hành. Tuy nhiên, Hội đồng Dân tộc thấy rằng: Còn khoảng trên 7 văn bản quy định, hướng dẫn chưa được ban hành, đặc biệt trong đó Dự án 7, hoàn toàn chưa có văn bản hướng dẫn; có 8 bộ, ngành liên quan chưa xây dựng ban hành.

Hội đồng Dân tộc cho rằng việc chưa ban hành các văn bản hướng dẫn đó sẽ làm ảnh hưởng đến tính đồng bộ trong thực hiện cơ chế chính sách hướng dẫn tổ chức thực hiện Chương trình, dẫn đến việc địa phương gặp nhiều lúng túng trong tổ chức triển khai thực hiện cũng như việc hoàn thành các mục tiêu. Do đó, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Đinh Thị Phương Lan đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá, nhận định về vấn đề này, phân tích cụ thể nguyên nhân chủ quan, khách quan và vai trò, trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc chậm, chưa ban hành, việc chậm này làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện của các địa phương như nào?

Đối với địa phương, Hội đồng Dân tộc cho rằng, báo cáo còn chung chung chưa thể hiện đầy đủ được nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện ban hành các văn bản pháp lý ở địa phương, báo cáo chưa phản ánh được các nội dung: có bao nhiêu địa phương đã hoàn thiện ban hành các văn bản pháp lý bảo đảm cho việc khởi động triển khai Chương trình; có bao nhiêu địa phương chưa, chậm ban hành văn bản. Do đó, Hội đồng Dân tộc đề nghị Chính phủ báo cáo, làm rõ nội dung này để đánh giá được tính đồng bộ, kịp thời trong việc ban hành văn bản ở địa phương, làm rõ trách nhiệm của những địa phương chưa, chậm thực hiện.

Báo cáo của Chính phủ chưa đề cập đến việc sơ kết đánh giá một năm triển khai thực hiện Chương trình

Tại Phiên họp, các đại biểu cơ bản thống nhất với Báo cáo của Chính phủ và nhận thấy, Báo cáo đã phản ánh những nội dung cơ bản về kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, vướng mắc, chỉ ra nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong triển khai thực hiện; đồng thời, đề ra một số nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 trong thời gian tới.

Qua báo cáo của Chính phủ, các đại biểu nhận thấy, Chương trình được triển khai rất chậm, cụ thể: Tính từ thời điểm tháng 9/2021 đến nay, sau một năm triển khai thực hiện Chương trình hầu như mới chỉ thực hiện công tác xây dựng, hoàn thiện và ban hành cơ chế chính sách, đồng thời vẫn còn một số bộ ngành vẫn chưa hoàn thiện, ban hành văn bản hướng dẫn bảo đảm cho vận hành Chương trình. Bên cạnh đó, các ý kiến thấy rằng, báo cáo của Chính phủ chưa đề cập đến việc sơ kết đánh giá một năm (2021) của việc triển khai thực hiện Chương trình trên cơ sở đó xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, trong đó chủ yếu là nguyên nhân chủ quan trong việc chậm thực hiện nhiệm vụ được giao.

Do đó, các đại biểu đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục quyết liệt chỉ đạo các Bộ, cơ quan trung ương khẩn trương hoàn thành ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện; chỉ đạo ưu tiên tập trung tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách trong quá trình tổ chức thực hiện Chương trình ở các cấp. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo việc sơ kết đánh giá việc triển khai thực hiện Chương trình, trên cơ sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm, có những giải pháp bảo đảm cho việc thực hiện các mục tiêu của Chương trình như đã đề ra.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Về việc ban hành văn bản hướng dẫn, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị làm rõ nguyên nhân các dự án, tiểu dự án, nội dung thành phần được các bộ, cơ quan Trung ương chủ trì quản lý thực hiện chậm ban hành văn bản hướng dẫn. Hiện vẫn còn 6 dự thảo văn bản hướng dẫn thực hiện như Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Thông tin và Truyền thông. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Đoàn Thị Thanh Mai đặt ra vấn đề: Tại sao và nguyên nhân gì mà văn bản hướng dẫn các dự án, tiểu dự án có nội dung thành phần bị chậm như vậy? Đồng thời băn khoăn việc các văn bản hướng dẫn ban hành chậm thì có gây khó khăn cho các địa phương khi triển khai thực hiện hay không? Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị Chính phủ đánh giá rõ hơn.

Về việc thành lập Ban Chỉ đạo cấp huyện và Văn phòng Điều phối của Chương trình, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị Chính phủ báo cáo thêm và đánh giá về nội dung này. Vì tỉ lệ thành lập thấp thì sẽ khó khăn gì trong quá trình thực hiện, và việc chưa thành lập các Ban Chỉ đạo cấp huyện và Văn phòng Điều phối của Chương trình có ảnh hưởng gì đến quá trình triển khai sắp tới.

Góp ý vào Báo cáo của Chính phủ, qua báo cáo thẩm tra và tiếp xúc cử tri, Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hội Lò Thị Việt Hà đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành trong việc triển khai thực hiện Chương trình, thống nhất dự thảo Báo cáo thẩm tra của Hội đồng Dân tộc. Về thể chế, Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hộ Lò Thị Việt Hà cho rằng, các địa phương đã kịp thời triển khai Chương trình, tuy nhiên các văn bản hướng dẫn còn quá nhiều, các văn bản trung ương ban hành còn chậm, một số nội dung của Thông tư chưa cụ thể, rõ ràng, chưa có quy định cụ thể về hỗ trợ định mức nhà ở, đất sản xuất cho các hộ vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chưa có hướng dẫn các nội dung về thực hiện đầu tư cơ sở hạ tầng… Ngoài việc hoàn thiện các văn bản hướng dẫn nêu trên, Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hội Lò Thị Việt Hà đề nghị bổ sung một nội dung trong Dự án 8 là: bố trí nguồn vốn bổ sung cho Quỹ hỗ trợ phát triển phụ nữ để phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có thể tiếp cận vốn vay, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Một số ý kiến đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá, phân tích thêm kết quả hoạt động của các nội dung trong chương trình phối hợp ở trung ương và địa phương về những nội dung đã triển khai, những nội dung chưa thực hiện trong thời gian vừa qua; giải pháp, kế hoạch triển khai trong thời gian tiếp theo. Đồng thời đề nghị Chính phủ phân tích, đánh giá thêm việc tổ chức thông tin, tuyên truyền, phổ biến quán triệt bằng hình thức nào? có bao nhiêu bộ, ngành, địa phương nào triển khai.

Cũng tại Phiên họp, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh ghi nhận đầy đủ ý kiến của các đại biểu, tiếp thu, giải trình một số nội dung đại biểu quan tâm xoay quanh Báo cáo của Chính phủ. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh cho biết sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ để bổ sung thông tin, số liệu đầy đủ để Báo cáo của Chính phủ chặt chẽ hơn, rõ ràng hơn. Đồng thời Ủy ban Dân tộc sẽ đánh giá tác động việc thành lập Văn phòng Điều phối có phù hợp hay không.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm

Phát biểu kết luận Phiên họp, qua ý kiến tham gia của các đại biểu, chuyên gia, ý kiến giải trình của các bộ ngành và Văn phòng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm ghi nhận nỗ lực, trách nhiệm của Chính phủ và Ủy ban Dân tộc trong việc xây dựng, chuẩn bị nội dung báo cáo. Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm cơ bản thống nhất báo cáo của Chính phủ đã phản ánh kết quả đạt được, chỉ ra được tồn tại, hạn chế, vướng mắc, đồng thời đề ra nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp lớn, chính yếu năm 2023 để đảm bảo thực hiện trong thời gian tới.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm đề nghị cần chỉ rõ trách nhiệm, khâu nào, bộ phận nào, cái gì vướng mắc, báo cáo của Chính phủ chưa thực sự chỉ ra rõ ràng. Cho rằng việc chấp hành của các bộ ngành, địa phương chưa thật sư quyết liệt, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm đề nghị Chính phủ cần quan tâm công tác chỉ đạo, rà soát, đánh giá văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình này cần có báo cáo kèm theo số liệu, nên đánh giá rõ hơn chất lượng, xây dựng các giải pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo việc sơ kết đánh giá việc triển khai thực hiện Chương trình, trên cơ sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm, có những giải pháp bảo đảm cho việc thực hiện các mục tiêu của Chương trình như đã đề ra. Đồng thời bổ sung Phụ lục văn bản để Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc có thông tin cụ thể hơn, cũng như cần đánh giá kỹ hơn cơ chế lồng ghép chính sách. Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm đề nghị Ủy ban Dân tộc sớm hoàn thiện Báo cáo để Hội đồng Dân tộc có cơ sở báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào Phiên họp tới./.

Một số hình ảnh tại Phiên họp:

 

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Y Thanh Hà Niê Kđăm cơ bản thống nhất báo cáo của Chính phủ đã phản ánh kết quả đạt được, chỉ ra được tồn tại, hạn chế, vướng mắc, đồng thời đề ra nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp lớn, chính yếu năm 2023 để đảm bảo thực hiện trong thời gian tới.

 Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh ghi nhận đầy đủ ý kiến của các đại biểu, tiếp thu, giải trình một số nội dung đại biểu quan tâm xoay quanh Báo cáo của Chính phủ. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh cho biết sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ để bổ sung thông tin, số liệu đầy đủ để Báo cáo của Chính phủ chặt chẽ hơn, rõ ràng hơn. 

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh cho biết, Ủy ban Dân tộc sẽ đánh giá tác động việc thành lập Văn phòng Điều phối có phù hợp hay không.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị làm rõ nguyên nhân các dự án, tiểu dự án, nội dung thành phần được các bộ, cơ quan Trung ương chủ trì quản lý thực hiện chậm ban hành văn bản hướng dẫn.

Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hội Lò Thị Việt Hà đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành trong việc triển khai thực hiện Chương trình, thống nhất dự thảo Báo cáo thẩm tra của Hội đồng Dân tộc. Đồng thời đề nghị bổ sung một nội dung trong Dự án 8 là: bố trí nguồn vốn bổ sung cho Quỹ hỗ trợ phát triển phụ nữ để phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có thể tiếp cận vốn vay, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững.

PGS.TS Đinh Ngọc Thăng đề nghị làm rõ nguyên nhân, nói rõ bối cảnh triển khai chương trình này, làm rõ việc sơ kết đánh giá 1 năm thực hiện Chương trình, công tác chỉ đạo điều hành cần quyết liệt hơn trong tham mưu cho Chương trình. 

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Cao Thị Xuân đề nghị làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan đối với 7 dự án hoàn toàn chưa được ban hành vì việc chậm ban hành tác động, ảnh hưởng rất lớn. Bên cạnh đó, Bên cạnh đó còn có trường hợp văn bản hướng dẫn đã ban hành nhưng không tổ chức thực hiện được, cần đánh giá thêm nội dung này.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry cơ bản đồng tình Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Hội đồng Dân tộc và nêu vấn đề, việc triển khai thực hiện Chương trình chậm có ảnh hưởng gì đối với các tiểu dự án khác trong quá trình triển khai thực hiện. Đề nghị cần nêu thêm mối tương quan giữa việc đã hoàn thành và việc chưa hoàn thành, việc tổ chức triển khai thực hiện nội dung này có gì tiến bộ hơn so với giai đoạn trước.

Chia sẻ với Uỷ ban Dân tộc, ngoài việc thiếu số liệu, thông tin để tổng hợp báo cáo, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quàng Văn Hương đề nghị phân tích rõ nguyên nhân và trách nhiệm tại sao chậm việc triển khai thực hiện Chương trình này.

Đại biểu Lưu Văn Đức đồng tình với Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thảm tra của Hội đồng Dân tộc.

Đại biểu Bế Trung Anh đóng góp ý kiến tại Phiên họp.

Đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư giải trình một số nội dung đại biểu quan tâm và cho rằng, các bộ ngành phải cùng nhau phối hợp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc gặp phải.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, các nhiệm vụ mà Bộ Tài chính được giao thì Bộ đã hoàn thành theo đúng tiến độ, đồng thời thừa nhận việc giải ngân năm 2022 chậm. 

Đại diện Văn phòng Chính phủ cho biết, Văn phòng Chính phủ rất quan tâm và chỉ đạo sát sao thực hiện triển khai Chương trình này. Văn phòng Chính phủ cũng đã báo cáo Phó Thủ tướng Thường trực về khó khăn, vướng mắc để trả lời các địa phương và triển khai dễ dàng hơn trong quá trình thực hiện.

Đại diện Văn phòng Điều phối đóng góp ý kiến tại Phiên họp.

Bích Ngọc - Phạm Thắng