GÓP Ý LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU LUẬT SHTT: QUY ĐỊNH PHẢI HƯỚNG TỚI THỰC THI HIỆU QUẢ HỆ THỐNG BẢO HỘ GIỐNG CÂY TRỒNG

28/08/2021 17:55

Góp ý các quy định về quyền đối với giống cây trồng trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT), ông Nguyễn Thanh Minh, Hiệp hội thương mại giống cây trồng Việt Nam cho rằng, việc thực hiện bảo hộ giống cây trồng hiệu quả có vai trò vô cùng quan trọng vì vậy quy định cần đảm bảo tính khả thi, tương thích với pháp luật quốc tế.

 

Hội thảo "Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ"

Bảo hộ giống cây trồng mới (Bảo hộ quyền tác giả giống cây trồng) là một dạng sở hữu trí tuệ. Việc thực hiện bảo hộ giống cây trồng giúp Chủ sở hữu quyền của giống được bảo hộ được độc quyền khai thác giống cây trồng, nhờ đó có điều kiện thu lại các chi phí đã bỏ ra trong quá trình tạo ra giống mới của mình để tái đầu tư cho việc chọn tạo giống mới tiếp theo. Thực hiện bảo hộ giống cây trồng hiệu quả góp phần  tạo ra nhiều giống cây trồng mới với các đặc tính tốt phục vụ sản xuất, đem lại lợi ích cho xã hội.

Theo ông Nguyễn Thanh Minh, Hiệp hội thương mại giống cây trồng Việt Nam, giống cây trồng là đối tượng sinh học do vậy trong suốt thời gian tồn tại có biến đổi. Chính vì vậy, ngoài các điểm chung với các đối tượng sở hữu trí tuệ khác như sáng chế, nhãn mác, tên thương mại, tác phẩm văn học nghệ thuật…. thì cây trồng có một số đặc thù.

Góp ý về quy định tại dự thảo về giống cây trồng, ông Nguyễn Thanh Minh cho rằng, về cơ bản Dự thảo 5 Luật sửa đổi Luật SHTT đã giải quyết được một số quy định chưa rõ ràng làm khó khăn cho việc thực hiện công tác bảo hộ giống cây trồng thời gian qua. Đồng thời, đã chỉnh sửa, bổ sung một số quy định nhằm tương thích với Luật 1991, Công ước UPOV, góp phần nâng cao hiệu quả hiệu quả công tác bảo hộ giống cây trồng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng theo chủ trương Chính phủ.

Tuy nhiên, đối với nội dung chi tiết quy định Tính mới của giống cây trồng (Khoản 76), ông Nguyễn Thanh Minh đề nghị giữ nguyên quy định này như Luật cũ (Điều 159) vì những lý do sau:

Thứ nhất, quy định như tại dự thảo không phù hợp với thực tiễn sản xuất kinh doanh giống: Một giống cây trồng sau khi được cơ quan quản lý nhà nước ban hành Quyết định cho phép lưu hành thì chủ sở hữu giống mới tổ chức sản xuất – đóng gói- đưa thị trường. Điều này có nghĩa từ khi “được công nhận lưu hành hoặc tự công bố lưu hành tại Việt Nam” cho đến khi giống được bán hoặc phân phói trên thị trường mất một khoảng thời gian dài. Do đó, nếu coi ngày ban hành quyết định làm căn cứ để xác định tính mới là không thỏa đáng.

Thứ hai, không tương thích với Công ước UPOV mà Việt Nam là Thành viên. Theo quy định tại Điều 18 về Biện pháp điều chỉnh thương mại, Luật 1991 Công ước UPOV thì rõ ràng việc coi giống được công nhận lưu hành là thời điểm xác dịnh tính mới là không phù hợp với quy định quốc tế.

Thứ ba, theo quy định tại khoản 3 Điều 5 về áp dụng luật của Luật SHTT: “3. Trong trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của Luật này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó”. Điều này, sẽ làm khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp, kiện tụng.

Thứ tư, trên thế giới chỉ có Việt Nam mới có quy định một giống khi được đưa ra sản xuất phải có một Quyết định công nhận cho lưu hành của Cơ quan quản lý nhà nước mà trước đó rất nhiều thủ tục hành chính cũng như kỹ thuật phải thực hiện. Như vậy, chính chúng ta đã tự dựng lên một rào cản kỹ thuật cho các tác giả của Việt Nam.

Ngoài ra, góp ý vào sửa đổi, bổ sung một số khoản của Điều 165 (Khoản 78),  ông Nguyễn Thanh Minh cho rằng, Khoản 78 như thể hiện trong Dự thảo khi sửa đổi bổ sung khoản 1 Điều 165 là không cần thiết. Theo ông Nguyễn Thanh Minh Điều 157 đã được sửa đổi bổ sung tại khoản 74 do vậy chỉ dẫn chiếu mà không cần nhắc lại toàn bộ nội dung như tại điểm a; Khoản b nên bỏ hoặc nếu có để thì giữ nguyên khoản 6 Điều 165 Luật SHTT vì như vậy để phân biệt 2 dạng đại diện (họ là đại diện hợp pháp mà không phải kinh doanh nghề dịch vụ đại diện quyền).

Đối với quy định tại Khoản 79 (sửa điều 170) và 81 (điều 172) của Dự thảo Luật, ông Nguyễn Thanh Minh kiến nghị Ban soạn thảo xem lại có cần thiết bổ sung khoản 6 vào Điều 170 và khoản 3 vào Điều 172. Theo nội dung của Luật các quy định về việc đình chỉ, phục hồi, sửa đổi, cấp lại Bằng đã quy định tương đối chi tiết tại Luật. Tiếp đó, đã được cụ thể tại Nghị định 88/2010/NĐ-CP (điều 21) và Thông tư 16 (khoản 11 và khoản 12 Thông tư sửa đổi thông tư 16).

Lưu ý về kỹ thuật soạn thảo, ông Nguyễn Thanh Minh cho rằng, Ban soạn thảo cần thống nhất cách viết khi bổ sung, sửa đổi giữa các điều tại Dự thảo đảm bảo tính đồng nhất, dễ hiểu.

Dự án sửa đổi Luật SHTT lần này là dự án sửa đổi Luật SHTT lớn nhất từ trước tới nay, có tới 94 điều trong tổng số 222 điều luật được Chính phủ để xuất Quốc hội sửa đổi liên quan đến hầu hết các đối tượng quyền SHTT nhằm tuân thủ cam kết ở hàng loạt các Hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam mới ký kết.

Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tuyến

Nội dung góp ý của ông Nguyễn Thanh Minh, Hiệp hội thương mại giống cây trồng Việt Nam, nằm trong khuôn khổ Hội thảo “Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT” do Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội phối hợp với Ủy ban Pháp luật của Quốc hội tổ chức vào sáng 28/08 tại Nhà Quốc hội. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp Ts. Nguyễn Văn Hiển đồng chủ trì hội thảo.

Tại Hội thảo các ý kiến đã tập trung thảo luận về một số vấn đề trọng tâm của dự  thảo Luật  sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (quy định về quyền tác giả và quyền liên quan; quy định về trao quyền đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp,..; quy định về quyền sở hữu công nghiệp; quy định đối với giống cây trồng;…). Qua thảo luận, nhiều vấn đề còn vướng mắc trong quy định tại dự thảo đã được chỉ rõ, nhiều phương án, giải pháp cụ thể đã được các đại biểu, các chuyên gia đề xuất nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật trong thời gian tới.

Nhấn mạnh, đây là hội thảo đầu tiên được tổ chức theo hình thức trực tuyến do các cơ quan của Quốc hội khóa XV phối hợp tổ chức nhằm kịp thời tham vấn ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực xây dựng luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng ghi nhận và đánh giá cao ý kiến phát biểu tại Hội thảo. Đồng thời, khẳng định, đây sẽ là nguồn thông tin quý báu, bổ ích phục vụ thiết thực cho công tác thẩm tra dự án Luật, cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn giúp làm rõ các nội dung đang được đề nghị hoặc cần được sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, nhằm tham mưu có hiệu quả để Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật này tại phiên họp thứ 3 (tháng 9/2021).

Trước đó, phát biểu khai mạc Hội thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết, Luật Sở hữu trí tuệ được ban hành năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung  vào các năm 2009 và năm 2019) đã tạo lập môi trường pháp lý hữu hiệu nhằm phát triển hoạt động sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam phù hợp với thực tiễn gian qua và đáp ứng chuẩn mực quốc tế về sở hữu trí tuệ. Qua 15 năm thi hành, trước sự vận động, phát triển nhanh chóng của các quan hệ kinh tế -xã hội trong nước, khu vực và trên thế giới, nhất là những cơ hội và thách thức do cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và những yêu cầu về chuyển đổi số, phát triển kinh tế số mang lại, một số quy định của Luật Sở hữu trí tuệ đã bộc lộ bất cập cần được kịp thời tháo gỡ, sửa đổi, bổ sung nhằm tạo động lực, môi trường thuận lợi hơn nữa để thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo, góp phần đạt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm các nước dẫn đầu ASEAN về trình độ sáng tạo, bảo hộ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, cải thiện vượt bậc các chỉ số về sở hữu trí tuệ của Việt Nam trong Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), đồng thời thực thi các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ theo Hiệp định CPTPP, Hiệp định EVFTA và các điều ước quốc tế khác có liên quan mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Theo Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2021 của Quốc hội, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2021)./.

 

Lê Anh