Ủy ban thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật lý lịch tư pháp

11/08/2017

Sáng 11/8, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 13, Ủy ban thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật lý lịch tư pháp. Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều hành phiên họp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều hành phiên họp         Ảnh: Đình Nam

 

Trình bày Tờ trình Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp năm 2009, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho biết, Luật Lý lịch tư pháp được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17/6/2009, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2010. Qua tổng kết thực tiễn 06 năm thi hành, có thể khẳng định Luật Lý lịch tư pháp đã thực sự đi vào cuộc sống và mang lại nhiều kết quả tích cực, công tác cấp Phiếu Lý lịch tư pháp đã cơ bản đáp ứng yêu cầu của người dân và thể hiện vai trò quan trọng của Phiếu Lý lịch tư pháp trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Trong 06 năm thực hiện Luật Lý lịch tư pháp, Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia và Sở Tư pháp toàn quốc đã cấp được 1.602.468 Phiếu Lý lịch tư pháp, gấp 2,5 lần số lượng Phiếu Lý lịch tư pháp được cấp trong gần 10 năm thực hiện Thông tư liên tịch số 07/1999/TTLT-BTP-BCA (655.537 Phiếu Lý lịch tư pháp).Đồng thời, Luật Lý lịch tư pháp đã tạo cơ sở pháp lý có hiệu lực cao để triển khai xây dựng Cơ sở dữ liệu Lý lịch tư pháp làm cơ sở cho việc cấp Phiếu Lý lịch tư pháp được thuận lợi; đưa công tác quản lý nhà nước về Lý lịch tư pháp ngày càng hiệu quả ở cả Trung ương và địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác Lý lịch tư pháp vẫn còn một số hạn chế như: do được ban hành từ năm 2009 nên một số quy định của Luật Lý lịch tư pháp chưa phản ánh được những nội dung mới về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013. Đồng thời nhiều văn bản luật mới được ban hành như Bộ luật Hình sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, Luật Thi hành án hình sự năm 2010, Luật phí, lệ phí năm 2015….đã làm cho một số quy định của Luật Lý lịch tư pháp không còn phù hợp. Do đó, để đáp ứng được yêu cầu cải cách thủ tục hành chính trong công tác Lý lịch tư pháp, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp là cần thiết.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp dự kiến sửa đổi 15 điều; bổ sung 03 điều; bãi bỏ 07 điều, 01 khoản; giữ nguyên 34 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung một số nội dung nhằm cập nhật các quy định mới được ban hành sau Luật Lý lịch tư pháp hiện hành, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong hoạt động xây dựng, quản lý Cơ sở dữ liệu Lý lịch tư pháp; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác Lý lịch tư pháp nhằm tăng tính khả thi giải quyết công việc của các cơ quan nhà nước; cải cách thủ tục cấp Phiếu Lý lịch tư pháp nhằm tạo thuận lợi, đáp ứng tốt nhất yêu cầu cấp Phiếu Lý lịch tư pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga đánh giá, nhìn chung, hồ sơ dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị cơ bản đầy đủ các thủ tục theo luật định, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổng kết việc thi hành Luật, đánh giá tác động của dự thảo Luật, tham khảo kinh nghiệm của một số nước trong lĩnh vực pháp luật về lý lịch tư pháp. Đồng thời đã tổng hợp và tiếp thu, giải trình ý kiến của các bộ, ngành, địa phương đối với dự án Luật theo quy định. Hồ sơ dự án Luật đáp ứng yêu cầu theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Tuy nhiên, Ủy ban Tư pháp cũng cho rằng, hồ sơ dự án Luật cần được chuẩn bị đầy đủ, kỹ lưỡng hơn. Mặc dù số lượng điều luật được sửa đổi, bổ sung không nhiều, nhưng nội dung có sự thay đổi cơ bản so với Luật hiện hành, sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các đối tượng được điều chỉnh của Luật. Do vậy, đối với từng phương án sửa đổi cụ thể, báo cáo đánh giá tác động cần đánh giá toàn diện và đầy đủ hơn.

Về bỏ quy định về cấp Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 và bổ sung quy định về quyền yêu cầu cung cấp thông tin Lý lịch tư pháp của cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đa số ý kiến Ủy ban Tư pháp cho rằng, việc bỏ quy định về Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 cần hết sức cân nhắc bởi phiếu Lý lịch tư pháp số 2 cung cấp đầy đủ các thông tin về án tích của người được cấp phiếu, theo đó trường hợp người đã được xóa án tích thì Phiếu Lý lịch tư pháp số 1 ghi “Không có án tích” nhưng Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 thì phải ghi đầy đủ án tích đã được xóa. Việc cấp phiếu Lý lịch tư pháp số 2 cho cơ quan tiến hành tố tụng để hỗ trợ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử là cần thiết và thực tiễn thi hành Luật Lý lịch tư pháp thời gian qua không có vướng mắc.

Hơn nữa, theo Tờ trình của Chính phủ thì có tình trạng lạm dụng quy định cấp phiếu Lý lịch tư pháp số 2 theo yêu cầu của cá nhân, ảnh hưởng đến bí mật đời tư, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân. Tuy nhiên, Uỷ ban Tư pháp cho rằng, theo quy định tại  Điều 41 Luật Lý lịch tư pháp năm 2009 thì việc cấp Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 theo yêu cầu của cá nhân là để người đó biết được nội dung về Lý lịch tư pháp của mình, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin. Việc sử dụng Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 vào các giao dịch cụ thể do cá nhân được cấp phiếu quyết định và tự chịu trách nhiệm về quyết định này. Mặt khác, nếu bỏ quy định về cấp Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 thì cũng có thể sẽ gây khó khăn và ảnh hưởng đến quyền lợi của chính công dân Việt Nam.

Cho ý kiến về vấn đề này, Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải cho biết, tình trạng lạm dụng cấp Phiếu Lý lịch tư pháp số 2 chủ yếu phát sinh ở những cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền yêu cầu cấp phiếu này. Vì vậy cần giải quyết vấn đề này trên thực tế, xác định rõ cơ quan nào được quyền yêu cầu cung cấp Phiếu Lý lịch tư pháp số 2  thay vì bỏ quy định về cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2. 

Về bổ sung quy định án tích của pháp nhân thương mại, Báo cáo của Ủy ban Tư pháp cũng nêu rõ, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã được sửa đổi căn bản với việc bổ sung quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Cùng với việc phải chịu trách nhiệm hình sự về 33 tội danh thì pháp nhân thương mại cũng có quyền yêu cầu xác nhận tình trạng xóa án tích nhằm tạo điều kiện tham gia các quan hệ kinh tế và giao dịch khác. Điều 89 Bộ luật Hình sự năm 2015 và Điều 446 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng có quy định về việc đương nhiên xóa án tích đối với pháp nhân thương mại.

Tuy nhiên, tờ trình của Chính phủ và dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp lại không đặt vấn đề bổ sung quy định đương nhiên xóa án tích với pháp nhân thương mại. Ủy ban Tư pháp cho rằng, việc nghiên cứu, bổ sung quy định về án tích của pháp nhân thương mại vào dự thảo luật là yêu cầu bắt buộc, nhưng lại chưa thể thực hiện ở thời điểm hiện tại. Theo quy định tại Điều 2 Luật Lý lịch tư pháp, thông tin về lý lịch tư pháp bao gồm án tích và tình trạng thi hành án. Các thông tin về tình trạng thi hành án đối với pháp nhân thương mại và nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong việc cung cấp thông tin về thi hành án phải được quy định trong Luật Thi hành án hình sự. Trong khi đó, dự kiến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự sẽ được Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ năm và thông qua tại Kỳ họp thứ sáu. Vì vậy, Ủy ban Tư pháp đề nghị lùi thời gian trình Quốc hội việc sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp năm 2009 tới khi Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự.

Phát biểu tại hội trường, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình đánh giá, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp mới chỉ đề cập tới thể nhân, chưa đề cập tới pháp nhân, như vậy là chưa bảo đảm tính thống nhất với các văn bản pháp luật mới được ban hành. Do đó, việc bổ sung quy định về án tích của pháp nhân thương mại là cần thiết.

Phát biểu kết luận, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nhấn mạnh, Bộ luật Hình sự mới có 33 tội danh liên quan đến pháp nhân. Do vậy, lý lịch tư pháp liên quan đến cả thể nhân và pháp nhân. Hơn nữa, lý lịch tư pháp còn liên quan tới cả dấu hiệu định khung, định tội khi thể nhân, pháp nhân có hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Vì vậy, xây dựng Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp mà không bổ sung quy định về án tích của pháp nhân là còn thiếu, chưa đồng bộ với các văn bản pháp luật khác. Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề nghị, cơ quan soạn thảo và Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cần rà soát lại tất cả các vấn đề còn ý kiến khác nhau, hoàn thiện dự án luật, trình Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định tại phiên họp tới.

+  Cũng trong chương trình làm việc sáng 11/8, Ủy ban thường vụ Quốc hội cho ý kiến về tổng kết việc thực hiện thí điểm trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa án nhân dân theo quy định tại Nghị quyết số 1214/2016/NQ-UBTVQH13 và việc thực hiện thống nhất trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa án nhân dân trên phạm vi cả nước.

Biểu quyết tại hội trường, với 100% thành viên tán thành, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc thực hiện thống nhất trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa án nhân dân trên phạm vi cả nước.

Nghị quyết nêu rõ, trang phục xét xử của Thẩm phán các Tòa án nhân dân là áo choàng dài tay màu đen. Thực hiện thống nhất trang phục xét xử của Thẩm phán các Tòa án nhân dân trong phạm vi cả nước từ ngày 1/1/2018, niên hạn sử dụng trang phục 5 năm/2 chiếc, lần đầu cấp 2 chiếc.

Nghị quyết giao Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định về kiểu dáng, chất liệu, màu sắc của từng loại trang phục xét xử đối với từng ngạch Thẩm phán. Nghị quyết cũng nêu rõ kết thúc việc thực hiện thí điểm trang phục xét xử của Thẩm phán Tòa án nhân dân kể từ ngày 1/7/2017.

Vân Ngọc